Chào mừng mọi người đã quay trở lại với blog của mình. Hôm nay, mình muốn viết đôi chút về một cuốn sách mình vừa hoàn thành gần đây — Yêu trong tỉnh thức của Osho.
Mình có cơ duyên tìm đọc cuốn sách này có lẽ vì gần đây trong chính mình có khá nhiều thổn thức. Mình cảm thấy bản thân thiếu một cảm giác gì đó, hay nói thẳng ra là có những lúc mình không tài nào hiểu được cảm xúc của chính mình. Tại sao ngày trước mình lại thèm khát tình yêu nhiều đến vậy? Tại sao mình vừa kết thúc một mối quan hệ rồi lại bước vào một mối quan hệ khác chỉ sau một khoảng thời gian không quá dài? Có phải bên trong mình khi ấy tồn tại một khoảng trống nào đó? Vậy tại sao ở hiện tại, mình lại yêu thích cảm giác một mình, yêu thích sự tự do và chỉ muốn tập trung vào bản thân nhiều hơn? Quan trọng hơn hết, mình cảm thấy bản thân được “lấp đầy” khi không ở trong bất kỳ mối quan hệ yêu đương nào hơn bao giờ hết. Vậy mình đã yêu như thế nào, và mình là ai khi ở trong một mối quan hệ yêu đương?
Xuất phát từ những câu hỏi ấy về tình yêu, mình tin rằng bản thân có thể sống hạnh phúc hơn nếu mình học hỏi, áp dụng và từng bước xây dựng những mối quan hệ lành mạnh xung quanh mình. Nhưng điều tiên quyết có lẽ vẫn là nhìn lại chính mình, hiểu mình đang như thế nào và cần điều chỉnh điều gì để có thể làm được điều đó. Vậy nên trong bài viết lần này, mình muốn đưa mọi người cùng khám phá những góc nhìn của mình sau khi đọc Yêu trong tỉnh thức.
Yêu trong tỉnh thức chủ yếu xoay quanh tình yêu trong thiền hay thiền trong tình yêu. Với cá nhân mình, mình hiểu hai điều ấy khá tương đồng, và dưới ngòi bút của Osho, mình lại tìm thấy đâu đó chính mình. Trước đây, có lẽ mình từng khá e ngại khi nghe đến thiền, thậm chí chỉ cần nghe nhắc đến là mình đã mặc định rằng bản thân không thích. Mình từng nghĩ thiền chỉ là một xu hướng, một điều gì đó được mọi người nhắc đi nhắc lại quá nhiều lần. Nhìn lại, có lẽ góc nhìn khi ấy của mình còn khá thiển cận. Giờ đây, sau khi tiếp xúc với nhiều tác phẩm hơn, trải nghiệm thiền dưới nhiều hình thức khác nhau và nhận ra thiền cũng có thể xuất hiện trong rất nhiều hoạt động thường nhật, mình dần có một cách nhìn khác. Mình cảm thấy hiểu và trân quý cuộc sống này nhiều hơn, và khái niệm thiền trong tình yêu mà mình tìm thấy trong cuốn sách cũng mang lại cho mình một cảm xúc vô cùng mới lạ và khó diễn tả.
Có rất nhiều khoảnh khắc mình đã phải dừng lại và đọc thật kỹ từng câu, từng chữ của tác giả. Gần đây, mình cũng đang dần đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi mà bản thân thường xuyên nghĩ đến: Mình là ai? Có lẽ là một cái duyên, cũng có lẽ vì chính mình đang muốn quay về tìm hiểu bản ngã của bản thân nên mình bắt đầu đặt ra nhiều câu hỏi hơn, nhìn vào bên trong nhiều hơn. Chính vì vậy, mình càng ấn tượng với những câu chữ mà ở đó, mình có cảm giác như đang từng chút một tìm thấy chính mình.
Có một đoạn trong cuốn sách khiến mình dừng lại khá lâu, khi Osho viết về mối quan hệ giữa “cái tôi” và cha mẹ, rằng nếu chúng ta chỉ cố gắng thay đổi những gì biểu hiện ra bên ngoài mà không quay về nhìn lại nơi cái tôi được hình thành, thì cũng giống như việc cắt bỏ cành và lá trong khi bộ rễ vẫn còn nguyên vẹn. Đọc đến đây, mình lại tự chất vấn bản thân: nếu mình có những người cha mẹ khác, liệu mình có trở thành một người tốt hơn, hay đơn giản là một con người rất khác so với mình của hiện tại hay không? Và tại sao trên hành trình tìm lại con người thật của chính mình, mình càng đi về phía trước lại càng thấy bản thân quay về với quá khứ nhiều hơn?
Viết nhật ký cũng là một trong những cách mình nhìn lại những suy nghĩ, cảm xúc và phản ứng tự nhiên, chân thật nhất của chính mình. Nếu một phần cái tôi của mình được hình thành từ gia đình, thì có lẽ hành trình tìm hiểu bản thân cũng là hành trình mình lần theo những chiếc rễ ấy, quay về nơi mình bắt đầu được hình thành và lớn lên. Càng đọc, mình càng cảm thấy yêu thích hành trình tìm lại chính mình này. Nó không phải điều gì quá to tát, nhưng lại âm ỉ cháy trong tâm trí mình. Việc hiểu được mình, rồi từng chút một học cách sống với con người thật của mình, đối với mình lại là một điều gì đó vừa kỳ diệu vừa huyền ảo, khiến mình muốn đọc nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn và cũng muốn viết ra thật nhiều.
Trong cuốn sách, mình còn tìm thấy một góc nhìn khá mới về tình dục. Trước đây, mỗi khi nghe đến chủ đề này, phản ứng đầu tiên của mình có lẽ là muốn trốn tránh. Có thể vì đây vốn được xem là một chủ đề nhạy cảm, cũng có thể vì với cô gái của ngày trước, tình dục là một khái niệm mình không muốn nhắc đến, hoặc hình ảnh mình từng có về nó đơn giản là không mấy đẹp đẽ. Vì vậy, thay vì tìm hiểu, mình thường lựa chọn tránh xa. Nhưng ở hiện tại, sau nhiều lần tiếp xúc với chủ đề này dưới những góc nhìn khác nhau, mình cảm thấy bản thân đã thoải mái và cởi mở hơn rất nhiều. Khi đọc Osho, mình lại bắt gặp thêm một cách nhìn khác: ông đặt tình dục bên cạnh thiền và nhìn trải nghiệm tình dục không chỉ dưới góc độ thể xác, mà còn như một trải nghiệm có khả năng kết nối với trạng thái ý thức sâu hơn.
Góc nhìn về thiền khiến mình bắt đầu nhìn tình dục như một trải nghiệm có thể mang một ý nghĩa thăng hoa hơn. Qua câu chữ của tác giả, mình có cảm giác như đang chạm đến đỉnh của một ngọn đuốc đang cháy rực rỡ, thay vì nhìn tình dục như một điều gì đó dung tục hay chỉ xoay quanh những kỹ thuật thể xác. Điều thật sự chạm đến suy nghĩ của mình không nằm ở bản thân chủ đề tình dục, mà ở cách Osho đặt thiền vào trong trải nghiệm ấy. Góc nhìn đó mở ra cho mình một khái niệm mới, và quan trọng hơn, một cách suy nghĩ mới về một chủ đề mà trước đây mình thường lựa chọn né tránh.
“Tình yêu là tôn giáo duy nhất, là điều bí ẩn duy nhất phải được sống, được trải nghiệm, được hiểu.” Có lẽ trước đây mình chưa từng đặt nhiều niềm tin vào tình yêu đến vậy. Thật ra, mình của ngày trước cũng không hiểu tình yêu nên được định nghĩa như thế nào. Mình nhìn người này, người kia yêu nhau, nhìn tình yêu xuất hiện trên phim ảnh rồi ngoài đời thực, sau đó lại đem chính những trải nghiệm của mình ra để chiêm nghiệm. Nhưng có lẽ phải đến khi đọc nhiều hơn về chủ đề này, mình mới bắt đầu nhìn tình yêu dưới nhiều góc độ khác nhau.
Đọc những dòng của Osho khiến mình thêm tin vào tình yêu, và đâu đó cũng thêm tin vào cuộc sống. Mình vẫn tin rằng đến một ngày nào đó, mình sẽ tìm thấy một tình yêu của riêng mình, nhưng có lẽ điều mình mong muốn ở hiện tại đã khác trước: đó là một tình yêu có đủ không gian cho sự tự do. Đây cũng là một trong những điều mình tâm đắc nhất sau khi đọc cuốn sách và nhìn lại những trải nghiệm mình đã có. Mình bắt đầu tin rằng tình yêu và tự do hoàn toàn có thể song hành, và việc mình trao đi tình yêu cho một người không đồng nghĩa với việc người ấy nhất định phải ở lại bên cạnh mình mãi mãi.
“Tình yêu thật sự cũng bất định như cuộc sống.” Đây có lẽ là một trong những câu khiến mình suy nghĩ mãi sau khi đọc xong. Không hẳn vì mình không tin vào điều tác giả viết, mà bởi mình bắt đầu tự hỏi: niềm tin trước đây của mình về một tình yêu mãi mãi vốn được xây dựng từ đâu? Mình tự “thẩm vấn” lại chính mình. Phải chăng mình tin vào những gì từng nhìn thấy trên phim ảnh, trên mạng xã hội hay trong những cuốn tiểu thuyết ngôn tình? Mình cũng không biết từ khi nào mình lại tin rằng rồi một ngày nào đó, mình sẽ tìm được một người ở bên cạnh mình mãi mãi. Những câu chữ của Osho vì thế đã chạm đến mình khá sâu. Có lẽ một niềm tin cũ trong mình đang dần bị lung lay, không hẳn chỉ vì mình vừa đọc xong một cuốn sách, mà bởi mình nhận ra đây cũng là một phần của thực tế mà bản thân cần thẳng thắn nhìn vào.
Ở mỗi thời điểm khác nhau, theo dòng chảy của cuộc sống, mình cũng sẽ phát triển và thay đổi theo một cách nào đó. Trên hành trình ấy, mình gặp thêm những người bạn mới, có những tình bạn được hình thành và cũng có những tình yêu xuất hiện. Nhưng có lẽ mỗi người đều mang trong mình một dòng chảy riêng. Thật may mắn nếu hai người có thể chảy cùng một hướng, cùng một tốc độ và đồng hành với nhau trên một đoạn đường thật dài. Nhưng nếu một ngày dòng chảy của chúng ta trở nên quá khác biệt, có lẽ việc tách nhau ra cũng là một phần của hành trình. Nghĩ như vậy khiến mình học được cách nhẹ nhàng đặt xuống những điều không còn có thể tiếp tục, chấp nhận rằng có những người chỉ đồng hành với mình trong một khoảng thời gian nhất định, rồi tiếp tục bước đi trong dòng chảy của riêng mình.
“Tự do là giá trị cao nhất và nếu tình yêu không mang đến cho bạn tự do, đó không phải là tình yêu.” Đây là một trong những câu mình tự nhủ nhất định sẽ ghi nhớ sau khi khép lại cuốn sách, có lẽ bởi mình nhìn thấy chính mình rất rõ trong đó. Không phải từ một khái niệm hay một điều gì đó mình vừa mới học được, mà từ chính những trải nghiệm mình đã từng đi qua trong những mối quan hệ của mình.
Mình đã có vài lần được yêu và cũng từng ấy lần lựa chọn dừng lại những mối quan hệ ấy khi cảm thấy sự tự do của chính mình dần bị ảnh hưởng. Nhưng khi nhìn lại, mình không nghĩ điều đó hoàn toàn đến từ những người đã từng đồng hành cùng mình. Ở thời điểm ấy, chúng mình đã yêu nhau bằng tất cả những suy nghĩ, trải nghiệm và hiểu biết mà cả hai có được lúc bấy giờ. Có lẽ điều mình chưa nhận ra khi đó là chính mình cũng chưa thật sự hiểu đâu là giới hạn của bản thân. Và khi mình còn chưa hiểu được những giới hạn ấy, mình cũng chưa biết phải làm thế nào để vừa yêu một người, vừa giữ lại đủ không gian cho chính mình.
Mình đã yêu bằng bản năng yêu thương của mình, nhưng lại chưa hiểu bản thân đủ sâu sắc để biết đâu là những ranh giới mình cần có trong một mối quan hệ. Có lẽ vì vậy mà đã có những lúc mình trở nên vật vã, mệt mỏi và bất lực khi ở lại trong mối quan hệ yêu đương ấy. Mình biết cách trao đi tình cảm, nhưng khi ấy mình chưa thật sự biết cách vừa yêu một người khác vừa bảo vệ không gian, cảm xúc và sự tự do của chính mình. Vậy nên khi đọc đến những dòng chữ này, mình thật sự có cảm giác như lại tìm thấy một phần của chính mình đâu đó trong câu chữ của Osho.
Viết đến đây, mình nhận ra bài viết cũng đã khá dài. Có lẽ vẫn còn nhiều điều trong Yêu trong tỉnh thức khiến mình muốn tiếp tục ngồi lại, suy nghĩ và viết thêm, nên mình xin giữ chúng cho phần tiếp theo của bài review này. Hẹn gặp lại mọi người ở phần tiếp theo nhé. Trân quý!
A Note for My International Readers
Reading Love, Freedom, and Aloneness by Osho led me to question not only what love means, but also who I become when I love someone. Looking back at my own experiences, I realized that loving deeply and knowing how to remain myself within a relationship are two different things. Perhaps love is not about holding someone forever, but about learning to love with freedom, awareness, and enough space for both people to remain themselves.
— Jai
Leave a comment